Ankara İsmi
Ankara adıyla ilgili olarak “kaynaklara dayalı” kesin bir tespit yoktur. Bununla beraber bazı eskiçağ efsaneleri ve rivayetler şehrin adının geldiği noktayla ilgili fikir vermektedir.
Bu efsanelerden birine göre Frigya Kralı Midas’ın bir deniz çapası [Anker] bulduğu yerde bu şehri ilk defa kurmasıyla şehir de adını Anker kelimesi olarak almıştır. Grek müverrihi Pausanıas, söz konusu çapanın kendi zamanında (M.Ö II. Yüzyıl) Jupiter mabedinde muhafaza edildiğini yazmaktadır. Roma hakimiyeti dönemine ait bazı sikke ve madalyonlarda gemi çapasının Ankara şehrinin arması gibi kullanıldığı görülmektedir. Bu tarihi görüşlerin yanı sıra şehrin adının Grekçe Agheridha (koruk) , Anguri (salatalık) kelimesiyle ilgili olduğu söylenmektedir.
Şehrin adıyla ilgili en yaygın ve kabul gören kanaatlerden biri de; Frigçe “Ankas” kelimesidir. Karışık anlamına gelen bu kelimeye “kayalık, dar boğaz” manaları da verilmektedir. Bir vadi yanında kurulmuş olan Ankara şehrinin fiziki görünümü bu adlandırmaya uygun düşmektedir.
İlkçağda Anadolu’da ilk güçlü devleti kuran Hititlerin Orta Anadolu’da kurdukları “Ankuwa” şehrinin de şimdiki Ankara şehrinin yerinde kurulmuş olabileceği mümkündür. Dolayısıyla Ankara ismine yakın fonetiğin Hititler döneminde de varlığı dikkat çekicidir.
Türk-İslam kaynaklarında şehrin adı Farsça “Engü” (üzüm) kelimesine bağlanmış bir başka deyişle, şehir kalesinin “angarya” ile yaptırıldığı için şehre böyle bir ad verildiği ifade edilmektedir. Eski Arap coğrafyacıları da ekseriyetle şehirden Ankara olarak söz etmektedirler.
Selçuklular döneminde şehrin adı Engürü, Enguriye, Engure ve Ankara olarak geçmektedir. Aynı döneme ait Batılı kaynaklarda Angora, Angurie şeklinde geçer. Osmanlı kaynaklarında ise; Engürü ve Ankara ismi kullanılmıştır.
Ankara adının kökeni
* Bilinen 3200 yıllık tarihinde Hatti ve Hitit uygarlıklarından izler taşıyan… Frikya, Likya ve Pers egemenliklerini; İskender ‘i, Trakya ve Selefki krallıklarını; Roma ve Selçuklu dönemlerini, Osmanlı’yı ve Timur ‘u gören Ankara, bin yıllar boyunca öylesine değişik isimlerle anılmıştır ki! Bunlardan birkaçı, hep aynı fonetik çerçeve içinde dolaşan Ankuwa, Ankira, Ankagra, Angori, Engüri, Angora ve benzerleridir.
* Sonuçta birilerinin Frikya kralı Gordios ‘un oğlu ünlü Kral Midas ‘ın, denizden 960 metre yükseklikteki Ankara platosunda -nasıl oluyorsa?- kocaman bir gemi çapası (Ankor) bulup çevreye bu ismi verdiği efsanesi ile iş tatlıya bağlanmıştır! Ankara adı gerçekten bir gemi çapasında mı gelmiştir? Atatürk hiç de böyle düşünmüyordu…
* Yunanistan Başbakanı Venizelos ‘un Atatürk’ü resmen ‘Nobel Barış Ödülü’ ne aday gösterdiği yıllar… Türkiye’yi ziyaret etmekte olan Yunanistan Başbakanı General J. Metaksas ve beraberindeki heyet, 17 Ekim 1937 Salı günü saat 17.00′de Atatürk tarafından Çankaya’da ‘huzura’ kabul edilir. Görevlilerin tuttuğu görüşme notlarını Dışişleri Bakanı Dr. Tevfik Rüştü Aras ‘bizzat imzalayacaktır’.
Görüşmeler esnasında Atatürk;
“- Ekselans, ‘Ankara’ adının nereden geldiğini bilir misiniz..’ diye sorar ve aldığı olumsuz yanıt üzerine getirilen ‘Dünya Atlası’ nın bir sayfasını açıp Asya’da Baykal Gölü yakınındaki ‘Angarsk’ kentini gösterir ve ” İşte buradan geliyor, Ekselans!..” der ve ekler:
“-… Orta Asya’daki Seyhun ve Ceyhun nehirlerinin isimleri nasıl Adana çevresindeki nehirlere Seyhan ve Ceyhan olarak verilmişse, Ankara adı da çok eski tarihlerde (Türklerce) Orta Asya’dan getirilmiş olamaz mı?” (1)
Güvenilir kaynaklara göre “…Türkçe sayılan Baykal sözcüğü ‘zengin göl’ anlamındadır ve gölün ayağında ‘Angara’ nehri vardır… Gölün kıyıları çok eskiden beri Türkler tarafından iskân edilmiştir… Gölün en büyük adası olan ‘Orhon’ Adası’nda Türkçe yazıtlar, göl kıyısındaki sahalarda ise Türklere ait birçok kalıntı bulunmuştur…” (2) “…Baykal Gölü’ne … ‘Ankara’ ve ‘Turka’ ırmakları dökülür” (3)
* Asker, devrimci, diplomat, devlet kurucu, barışçı Atatürk!.. Bütün çağların gelmiş geçmiş en büyüğü sevgili Atatürk!.. 87 yıl önce bugün ayak basıp yarattığın Ankara’da biliyor musun şimdi kimler hüküm sürüyor? Hüküm sürmekle de kalmayıp her köşesinde senden anıların uçuştuğu güzelim ‘Çankaya’ nı ele geçirmeye hazırlanıyor.
KAYNAKÇA:
(1) Atatürk’ün Milli Dış Politikası, Kültür Bakanlığı Atatürk Dizisi, Cilt: 2, Sayfa: 371-373.
(2) Meydan Larousse, Cilt: 2, Sayfa: 220.
(3) Ana Britannica, Cilt: 3, Sayfa: 474.
Benzer Yazılar:
- Atatürk İle İlgili Faydalı Eserler
- Anıt Nedir? Anıtların Tarihçesi
- Fifa 2008-14 adet türkiye stadyumu
- Atatürkün bayrak anıları
- Kutsal İttifak.
- Artık ihtiyaç olan internet mahkemesi geliyor
- En Güzel Atatürk Msn Avatarları, Ulu Önder Atatürk Msn Resimleri
- Karşıyaka uzatmalarda güldü: 2-1
- Vilayet Konağı
- ATATÜRK İNKILAPLARI
Blog > Ansiklopedi > Soru / Cevap > Ankara İsminin Kökeni Nedir?