Kayısı Nedir?
Kayısı (Prunus armeniaca), 2-10 m yüksekliğinde, dikensi ve tüysüz bir ağaçtır.
Yapraklar uzunca ve mızraksı, kenarları dişli, ucu sivri veya küttür. Çiçekler beyaz veya pembe renkli olup, yapraklardan daha önce meydana gelirler. Meyvelerin üzeri tüylü olup, sarımsı-turuncu renkte eriksidir.
Yabanisine zerdali adı verilir. Kayısı ve zerdali, bilimsel adlarının aksine Kuzeydoğu Çin kökenli meyvelerdir. İlk olarak Çin’de, Han sülalesinin ilk dönemlerinde yetiştirilir, Büyük Kral Kaniska’nın aldığı Çinli tutsaklar bunları Hindistan’a sokar. Zerdali ve kayısı oradan da İran’a yayılarak, İsa’dan sonra birinci yüzyılda Roma İmparatorluğu’na ulaşır. Erken olgunlaşan bir meyve olduğu için Latince erken gelişmiş anlamında Abrikosas sözcüğüyle tanımlanır. Apricot kelimesinin başındaki A harfi etimolojik bir hatayla eklenmiştir. Bir kısmı günümüzde Türkiye toprakları içinde kalan tarihi Ermeni krallığında yaygın olarak bulunduğu için bu meyveye Prunus armeniaca adı verilmiştir.
Tarihi kaynaklara göre Türkistan, Orta Asya ve Batı Çin’i içerisine alan çok geniş bir bölgenin kayısının ana vatanı olduğu sanılmaktadır. Günümüzden 5000 yıl gibi çok uzun bir zaman önce kayısı bu bölgede bilinmekte ve tarımı yapılmaktaydı.
Büyük İskender’in seferleri sırasında kayısı M.Ö. 4. yüzyılda Anadolu’ya getirilmiş yetişmesi için uygun iklim ve toprakları Anadolu’da bulunduğundan Anadolu kayısının ikinci vatanı olmuştur. M.Ö. 1. yüzyılda Roma ve Pers savaşları sırasında Ermeni tüccarlar tarafından önce İtalya’a sonra da Yunanistan’ götürülmüştür. İtalya ve Yunanistan’dan diğer Avrupa ülkelerine geçişi uzun yıllar almış 13. yüzyılda İspanya ve İngiltere, 17. yüzyılda da Fransa ve Amerika’ya da götürülmüştür.
Kayısı, coğrafik olarak dünyanın hemen hemen her yerine dağılmış olsa da daha çok Akdeniz’e yakın olan ülkelerde Avrupa, Orta Asya, Amerika ve Afrika kıtalarına yayılmış ve burada yetişme alanları bulmuştur. Dünya yaş kayısı üretiminde Türkiye birinci sıradadır. Türkiye’yi İspanya, İtalya, birleşik devletler topluluğu, İran Fransa, Yunanistan ve ABD izlemektedir. Bu birinci grup ülkelerin yaş kayısı üretimleri 100 bin tonun üzerindedir. Birinci gruba Fas, Pakistan, Suriye, Çin, Güney Afrika, Macaristan, eski Yugoslavya, Romanya, Avustralya, takip etmektedir.
Dünya yaş kayısı üretiminin yaklaşık % 10-15’inin yapıldığı Türkiye’de 6 kayısı bölgesi bulunmaktadır.
Bu bölgeler;
- Akdeniz (Mersin, Mut, Antakya) bölgesi
- Erzincan bölgesi
- Kars, Iğdır bölgesi,
- Malatya
- Marmara Bölgesi,
- Ege Bölgesi.
- İç Anadolu Bölgesi
Bu bölgeler içerisinde Malatya dışındaki bölgelerin üretimleri sofralık tüketime yöneliktir. Birinci bölgedeki kayısıların çoğunluğu kurutulmakta ve bu bölge dünya kuru kayısı üretiminin yaklaşık % 85-90’ını karşılamaktadır. Halen dünyada en yaygın olarak Anadolu’da (özellikle Malatya ve çevresinde) bulunur.Özellikle Battalgazi(Eskimalatya) bölgesinde dünyanın en kaliteli kayısısı yetişir. Ağılyazı(Rustuşağı),Adagören(Kilisik)ve Kuluşağı köylerinde tarlaların geniş olması ve ağaçların 10′ar metre aralıklarla dikilmesi en kaliteli kayısının yetiştirilmesini sağlamıştır.Yaşlı kayısı ağaçlarından kaliteli ürün elde edilemediğnden özellikle bu belirtilen köylerde 15 yaşından büyük ağaçlar kesilip kademeli olarak yeni ağaçlar dikilmektedir.Yağmurlama sistemiyle 8-10 gün aralıklarla sulanan kayısın % 85 gibi büyük kısmı kuru kayısı olarak dünya piyasasına verilir.
Kayısının Faydaları
Yemeklerden sonra yenildiği zaman sindirime yardımcı olan yaş kayısı biraz fazla alınınca ishala yol açar .
Bu yanıyla kayısı kabızlığa karşı önemli bir ilaç görevi yapar. Güneşte kurutulmuş aşı kayısı (kabuk) süt ile kaynatılarak yatarken içilirse, çoğu zaman, kesin sonuç alınır. Kayısı kurutma ve diğer işlemleri de çok yakında bloğumda resimli olarak yayınlayacağım. Bizim köylüler bu işden para kazanıyorlar.
Güzel bir cilt ve saça olumlu faydası vardır. Cilt güzelliği için birebirdir. Yanınızda kayısı bulundurun, çünkü böylece açlıktan kan şekeriniz düştüğünde kayısı yersiniz. Kanserin önlenmesine yardım eder.
Benzer Yazılar:
- Aİds’e karşı afrika’dan sevindirici haber geldi!
- Ahlat (Yaban Armudu) Nedir? Ahlatın Özellikleri ve Faydaları
- C vitamini’nin özü kızılcık da!
- Addis ababa konferansı 22-25 mayıs 1963
- Ege Bölgesi’ndeki tarım ürünleri nelerdir? Kazançları nasıl etkiler?
- kürdistan kurulsun ama hayatta gitmem diyen kürt
- Yedi yıl savaşları, 1856-1763
- Ermeni sorunu
- rüyada Zerdali görmek
- Volvodan son 10 yılın satış rekoru
Blog > Sağlık > Şifalı Bitkiler > Kayısı Nedir? Kayısının Faydaları Nelerdir?